آینده بازار جهانی پتروشیمی تا ۲۰۳۰
نبض نفت - در دهههای گذشته، موتور اصلی رشد صنعت نفت، حملونقل و سوخت بود؛ اما اکنون این معادله در حال تغییر است. توسعه خودروهای برقی، افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر و بهبود بازدهی موتورهای احتراقی موجب شده است رشد مصرف بنزین و گازوئیل به تدریج متوقف شود. در مقابل، صنایع تولید پلاستیکهای مهندسی، بستهبندی، تجهیزات پزشکی، خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر و ذخیرهسازی انرژی به سرعت در حال افزایش مصرف خوراک پتروشیمی هستند. پتروشیمیها تا سال ۲۰۳۰ بیش از یکسوم رشد تقاضای جهانی نفت را به خود اختصاص خواهند داد و این سهم تا میانه قرن نیز افزایش خواهد یافت. این تغییر ساختاری به معنای آن است که رقابت آینده صنعت پتروشیمی دیگر صرفاً بر سر ظرفیت تولید اتیلن یا متانول نخواهد بود، بلکه بر سر تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر، فناوریهای نوین و تکمیل زنجیره ارزش شکل میگیرد.
چهار محصول راهبردی بازار جهانی پتروشیمی تا سال ۲۰۳۰
۱- پلیپروپیلن (PP)؛ ستاره آینده بازار پلیپروپیلن همچنان یکی از سریعترین نرخهای رشد تقاضا را در میان پلیمرهای پایه تجربه میکند. کاربردهای اصلی عبارتاند از: قطعات خودرو تجهیزات پزشکی بستهبندی مواد غذایی لوازم خانگی صنایع نساجی تجهیزات الکترونیکی رشد خودروهای برقی اهمیت پلیپروپیلن را دوچندان کرده است؛ زیرا کاهش وزن خودرو مستقیماً موجب افزایش پیمایش و کاهش مصرف انرژی میشود. بسیاری از قطعات داخلی خودروهای برقی از پلیپروپیلنهای مهندسی تولید میشوند. وضعیت ایران ایران یکی از تولیدکنندگان مهم پلیپروپیلن منطقه محسوب میشود. شرکتهایی مانند: پتروشیمی جم پتروشیمی مارون پتروشیمی بندر امام پتروشیمی شازند پتروشیمی رجال پتروشیمی پلیپروپیلن جم در این زنجیره نقش مهمی ایفا میکنند. با این حال، سهم عمده صادرات ایران هنوز به گریدهای عمومی اختصاص دارد؛ در حالی که بازار جهانی به سمت گریدهای تخصصی پزشکی، خودرویی و صنایع پیشرفته حرکت کرده است.
۲- پلیاتیلنهای تخصصی؛ مزیت بزرگ ایران ایران به واسطه دسترسی به اتان ارزان، یکی از رقابتیترین تولیدکنندگان پلیاتیلن در جهان محسوب میشود. تقاضا برای: HDPE LLDPE MDPE در حوزههای زیر همچنان رو به افزایش است: خطوط انتقال آب صنایع نفت و گاز بستهبندی صنایع کشاورزی انرژیهای تجدیدپذیر در این بخش شرکتهایی مانند: پتروشیمی آریاساسول پتروشیمی جم پتروشیمی امیرکبیر پتروشیمی مهر پتروشیمی بندر امام از مهمترین بازیگران کشور محسوب میشوند. مزیت اصلی ایران همچنان خوراک گازی ارزان است؛ اما در بازار آینده، مزیت صرف خوراک کافی نخواهد بود و توسعه گریدهای پیشرفته و محصولات با ارزش افزوده بالاتر تعیینکننده خواهد بود.
۳- پلیکربنات؛ محصولی با ارزش افزوده چند برابر پلیکربنات از مهمترین پلاستیکهای مهندسی جهان است. کاربردها: خودروهای برقی صنایع هوافضا تجهیزات پزشکی تجهیزات مخابراتی پنلهای خورشیدی تجهیزات ایمنی ارزش اقتصادی هر تن پلیکربنات چندین برابر پلیمرهای پایه است. در حالی که بسیاری از کشورهای آسیایی سرمایهگذاری سنگینی روی توسعه زنجیره پلیکربنات انجام دادهاند، ایران هنوز تولیدکننده عمده این محصول محسوب نمیشود و بخش بزرگی از نیاز صنایع داخلی از طریق واردات تأمین میشود. این حوزه میتواند یکی از جذابترین فرصتهای سرمایهگذاری صنعت پتروشیمی ایران طی دهه آینده باشد.
۴- مواد اولیه باتری؛ بازار میلیارددلاری آینده شاید مهمترین تحول آینده صنعت پتروشیمی، ورود به زنجیره ارزش خودروهای برقی باشد. امروزه بسیاری از مواد مورد استفاده در باتریهای لیتیومیونی و تجهیزات ذخیرهسازی انرژی ریشه در صنایع شیمیایی و پتروشیمی دارند. از جمله: حلالهای الکترولیت رزینهای تخصصی پلیمرهای جداکننده
مواد شیمیایی مورد استفاده در تولید الکترودها
رشد صنعت باتری موجب شده سرمایهگذاری در این زنجیره با سرعت زیادی افزایش یابد و بسیاری از شرکتهای بزرگ شیمیایی جهان بخش مهمی از سرمایهگذاری خود را به این حوزه اختصاص دهند. این روند فرصت جدیدی برای توسعه صنایع پاییندستی پتروشیمی در کشورهایی با مزیت خوراک، از جمله ایران، ایجاد میکند.
بازار جهانی پتروشیمی تا سال ۲۰۳۰ بیش از آنکه بر افزایش ظرفیت متانول یا اوره متمرکز باشد، به سمت پلیمرهای مهندسی، محصولات با ارزش افزوده بالا و مواد شیمیایی مورد نیاز صنایع نوظهور حرکت میکند. برای ایران، که از مزیت خوراک گازی و زیرساختهای گسترده پتروشیمی برخوردار است، این تحول میتواند نقطه عطفی در ارتقای جایگاه جهانی باشد؛ مشروط بر آنکه سیاست توسعه از صادرات محصولات پایه به سمت تکمیل زنجیره ارزش، تولید گریدهای تخصصی و سرمایهگذاری در فناوریهای نوین تغییر کند.
