کاهش ناترازی انرژی با تقویت تولید و زیرساخت در دولت چهاردهم
نبض نفت - در ابتدای دولت چهاردهم با شرایط ویژهای مواجه شد. کاهش محسوس ذخایر راهبردی بنزین و نفتگاز نیروگاهی، ناترازی در تولید و مصرف فرآوردهها و فشار همزمان بر شبکه توزیع و نیروگاهها. این چالشها میتوانست پایداری تأمین سوخت کشور را با خطر جدی مواجه کند.
پاسخ شرکت به این وضع، تغییر راهبردی از سیاست سنتی عرضهمحوری به مدیریت مصرف بود. بر این اساس، برنامهای جامع تدوین شد که محورهای اصلی آن شامل نگهداشت و افزایش تولید، ارتقای کیفیت فرآوردهها، بهینهسازی مصرف، توسعه زیرساخت و توازن ذخایر سرزمینی بود. این رویکرد، نهتنها کمبودها را جبران کرد، بلکه مسیر تحقق پایداری بلندمدت انرژی را هموار ساخت.
افزایش تولید و ارتقای کیفیت سوخت
رشد خوراک و تثبیت ظرفیت پالایشگاهی یکی از گامهای کلیدی در کاهش ناترازی سوخت، افزایش ظرفیت تولید و بهرهبرداری حداکثری از پالایشگاههای کشور بود. خوراک نفت خام و میعانات گازی پالایشگاهها با ۴درصد افزایش به حدود ۲ میلیون و ۳۷۰ هزار بشکه در روز رسید. این افزایش خوراک، زمینه را برای بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای پالایشگاهی فراهم کرد.
همزمان با افزایش خوراک، تولید بنزین کشور بهصورت پایدار ۳درصد (معادل ۳ میلیون لیتر در روز) و تولید نفتگاز ۴درصد (معادل ۴ میلیون لیتر در روز) رشد یافت. این اقدام به کاهش ناترازی فرآوردهها کمک کرد و توانست فشار بر شبکه توزیع را کاهش دهد.
سرمایهگذاری هدفمند برای سوخت باکیفیت در کنار افزایش کمی تولید، کیفیت فرآوردهها نیز مورد توجه قرار گرفت. طرحهای ارتقای کیفی پالایشگاهی به ارزش ۸۷۵ میلیون دلار در پالایشگاههای آبادان، شیراز و اصفهان به بهرهبرداری رسید. نتیجه این سرمایهگذاری، افزایش تولید بنزین و نفتگاز مطابق استانداردهای یورو ۴ و ۵ بود که افزون بر ارتقای کیفیت سوخت، اثرات زیستمحیطی مثبتی نیز به همراه داشت.
همچنین برای حفظ پایداری تولید، ۲۲ واحد پالایشگاهی تحت تعمیرات اساسی قرار گرفت و برخی پروژههای کلیدی زودتر از برنامه وارد مدار بهرهبرداری شدند. این اقدامها ظرفیت پالایشگاهی کشور را تثبیت کرده و ریسک افت تولید را کاهش داد.
مدیریت مصرف و بهینهسازی انرژی
صفر شدن واردات نفتگاز و کنترل مصرف بنزین با توجه به افزایش تولید، مدیریت مصرف بهعنوان مکمل حیاتی دنبال شد. نتیجه این رویکرد، صفر شدن واردات نفتگاز در امسال بود و مصرف این فرآورده حدود ۴ میلیون لیتر در روز کاهش یافت. اصلاح تدریجی قیمت و نظام یارانه بنزین نیز سبب شد سهم استفاده از کارت آزاد جایگاهها از ۴۳درصد به ۲۵ درصد کاهش یابد و شدت رشد مصرف بنزین نسبت به سه سال گذشته ۵۰ درصد کمتر شود. این اقدامها نشاندهنده موفقیت سیاستهای مدیریت مصرف بدون ایجاد شوک در شبکه توزیع است.
تحول در صنعت سیانجی و کاهش مصرف سوخت مایع صنعت سیانجی نیز شاهد رشد قابل توجهی بود. با بازپرداخت ۴۴ میلیون دلار از مطالبات پیمانکاران از طریق اوراق صرفهجویی گاز، تولید کارخانهای، تبدیل کارگاهی و تعویض مخازن فرسوده ۴۶درصد سیانجی افزایش یافت. این تحول نهتنها مصرف سوختهای مایع را کاهش داد (۱۱ درصد کاهش در مصرف گاز مایع و ۱درصد کاهش در مصرف نفتگاز غیرنیروگاهی) بلکه بهرهوری انرژی را در سطح ملی بهبود بخشید.
تقویت پایداری شبکه برق در بخش نیروگاهی، تأمین نفتگاز با ۴۶ درصد افزایش همراه بود که نقش مهمی در پایداری شبکه برق کشور ایفا کرد. این اقدام بهویژه در دورههای اوج مصرف، از بروز اختلال در تأمین برق جلوگیری کرد. همچنین بسته نوسازی ناوگان به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار تعریف شد و پذیرش اوراق صرفهجویی نفتگاز، مسیر تأمین مالی این طرحها را هموار کرد.
توسعه زیرساخت و توازن ذخایر
بهرهبرداری از شبکه خطوط لوله جدید برای ایجاد شبکه پایدار توزیع سوخت، بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر خط لوله انتقال نفت خام و فرآورده در نقاط مختلف کشور به بهرهبرداری رسید. این خطوط شامل مسیرهای بندرعباس - رفسنجان، سبزآب - شازند، تبریز - خوی - ارومیه و انشعاب خط خوراک پالایشگاه بندرعباس بودند. افزون بر این، ۶ نیروگاه به شبکه خطوط لوله متصل شدند که ریسک انتقال سوخت مایع و احتمال انحراف را بهطور قابلتوجهی کاهش داد.
ثبت رکورد ذخایر و آمادگی زمستانی ذخایر نفتگاز نیروگاهی در ابتدای دوره سوخت زمستانی به ۴.۳ میلیارد لیتر رسید که رکوردی تاریخی در صنعت بود. متوسط تحویل روزانه نفتگاز در زمستان ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل ۵۱ درصد افزایش داشت و ۴۲۱ میلیون لیتر نفتکوره کمگوگرد در نیروگاههای بخاری منتخب توزیع شد. این اقدامها آمادگی کشور برای عبور ایمن از دوره سرد سال را تضمین کرد.
سرمایه انسانی، نوآوری و تحول دیجیتال
تقویت سرمایه انسانی و شایستگیهادر کنار اقدامهای عملیاتی، توسعه سرمایه انسانی نیز در اولویت قرار گرفت. بهبود نظام جبران خدمات، استقرار نظام جانشینپروری و تأسیس مرکز نمو، شکوفایی و ارزیابی صنعت پالایش و پخش سبب شد تا شایستگیها و مهارتهای نیروی انسانی تقویت شود.
تحول دیجیتال و پژوهش نوآورانه در حوزه نوآوری، فرآیند تأسیس صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) در مراحل نهایی قرار دارد. همزمان، با اجرای گامهای تحول دیجیتال و استقرار سامانه هوش تجاری اختصاصی، ۵۰ درصد از فرآیندهای زنجیره ارزش صنعت پالایش و پخش تحت پوشش سامانههای هوشمند قرار گرفت و امکان تصمیمگیری دادهمحور و بهینه فراهم شد.
عملکرد شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران در دولت چهاردهم نشان میدهد که ترکیب افزایش تولید، ارتقای کیفیت سوخت، مدیریت مصرف، توسعه زیرساخت و توازن ذخایر توانست ناترازی انرژی را کاهش دهد و پایداری شبکه سوخت و برق کشور را تقویت کند.
منبع:شانا
